Festool MFT/3 gatenpatroon zelf maken: Tips en jigs
Je kent het wel: je hebt een Festool MFT/3, dat gave, robuuste multitafelblad. Het is een werkplek op zich, maar het standaard gatenpatroon – 20 mm gaten op een 30 mm raster – is soms net niet wat je nodig hebt.
Je wilt een specifieke hoek vastklemmen, een mal precisie vastzetten of een custom jig bouwen die perfect past. Dan sta je voor een dilemma: een nieuwe tafel kopen met een ander patroon? Of de bestaande aanpassen?
Het zelf maken van een gatenpatroon op je MFT/3 is de ultieme vaardigheid voor elke serieuze houtbewerker.
Het geeft je een ongeëvenaarde flexibiliteit en maakt je bestaande MFT/3 veel krachtiger. Het is de upgrade die je niet koopt, maar bouwt.
Waarom je MFT/3 gatenpatroon aanpassen?
Standaard is je MFT/3 uitgerust met gaten op een 30 mm raster. Dat betekent dat de gaten precies 30 mm uit elkaar liggen, zowel horizontaal als verticaal.
Dit is perfect voor de standaard Festool MFT/3 accessoires, zoals de MFT/3-HP en de universele klemmen. Maar wat als je met de Dominofrees wilt werken en een specifieke mal wilt vastzetten? Of als je een custom stopblok wilt bouwen dat net even anders is?
Dan kom je erachter dat het 30 mm raster soms beperkingen oplevert.
Veel makers kiezen voor een 50 mm raster (oftewel 50 mm hart-op-hart afstand) voor hun custom gatenpatroon. Waarom? Omdat dit perfect aansluit bij de meeste Europese klemmen, zoals de klemmen van Mafell, Paf en de grotere klemmen die je in elke professionele werkplaats vindt. Een 50 mm gat past precies om de 50 mm klemstang. Daarnaast sluit een 50 mm raster naadloos aan op de 32 mm systeemgaten die je in veel hoogwaardige werkplaatsinrichtingen tegenkomt (zoals van Systainer, Tanos en de nieuwste Festool systeemkasten).
Je maakt je MFT/3 dus veel meerwaardig voor al je andere gereedschap en accessoires. Een ander veelgehoord argument is de positionering van de gaten.
Standaard zitten de gaten in de hoeken van de MFT/3, wat soms onhandig is voor het vastklemmen van kleine onderdelen. Door een eigen patroon te maken, bepaal je zelf waar de gaten komen. Je kunt ze precies op de plek zetten waar jij ze nodig hebt voor je meest gebruikte jigs en mallen. Dit bespaart je een hoop gepruts met adapters en verloopstukken.
De juiste tools voor het klusje: precisie is key
Voordat je begint, is het essentieel dat je de juiste gereedschappen bij de hand hebt.
Dit is geen klusje voor de zolderkamer met een boormachine en een boor van de bouwmarkt. We werken hier met premium gereedschap en dat vraagt om een professionele aanpak. De MFT/3 is een duurzaam en precies stuk gereedschap; je wilt niet dat je na een mislukte poging een nieuw blad moet kopen. De kosten voor een vervangend MFT/3 blad liggen al snel rond de €250 - €300.
Dat wil je vermijden. Allereerst heb je een boormachine of een boorhamer nodig.
Een accuboormachine van bijvoorbeeld Festool (de TPC 18/4) of Milwaukee werkt prima, maar een vaste boormachine (zoals de Bernardo PBM 2400) geeft nog meer precisie.
De keuze van de boor is cruciaal. Je hebt een 20 mm hardmetaan boor nodig voor de bestaande gaten, en een 50 mm hardmetaan boor voor de nieuwe gaten. Gebruik een 50 mm boor?
Zorg dan dat je een verlengde boor hebt, want de standaard lengte is vaak te kort voor de dikte van de MFT/3. Om de gaten perfect op de juiste plek te boren, heb je een jig of mal nodig.
Je kunt een eigen jig bouwen, maar er zijn ook kant-en-klare oplossingen. De ProGuide jig is een bekende. Je kunt ook een mal maken van een stuk MDF of multiplex van 18 mm dik.
Voor de 50 mm gaten is een 50 mm Forstnerboor een goed alternatief, maar een hardmetaan boor geeft een schoner gat.
Een 50 mm Forstnerboor (zoals van Diager of Bosch) is wel iets duurder, rond de €40 - €60, maar het resultaat is strakker. Vergeet niet een boor met een diameter van 20 mm te gebruiken om de bestaande gaten op te schonen.
Verder heb je nodig: een waterpas, een meetlint (of een digitale afstandsmeter), een stift (bijvoorbeeld een Pica-Dry potlood) en stevige klemmen om je jig of mal vast te zetten.
De Festool MFT/3 werktafel is zwaar, dus zorg dat hij stabiel op de grond staat of op een stevig onderstel. Je wilt niet dat de tafel verschuift tijdens het boren.
De stappen: van plan tot perfect gatenpatroon
Het begint met het ontwerp. Bepaal welk raster je wilt.
Een 50 mm raster is een populaire keuze, maar je kunt ook voor een 32 mm raster (systeemgaten) gaan.
Je moet een raster ontwerpen dat niet botst met de bestaande gaten. Je kunt de bestaande gaten behouden en er een nieuw raster overheen leggen, of je kunt de MFT/3 volledig opnieuw indelen. De makkelijkste optie is om een 50 mm raster toe te voegen naast het bestaande 30 mm raster.
Je kunt dan de gaten boren in de ruimte die je nog over hebt. De MFT/3 heeft een werkoppervlak van ongeveer 800 x 500 mm. Je kunt dus makkelijk een extra raster van 50 mm toevoegen. Stap 1: Markeer de gaten.
Gebruik de waterpas en het meetlint om de posities van de gaten op het blad te tekenen.
Zorg dat je lijnen waterpas en loodrecht staan. Teken de gaten af op 50 mm hart-op-hart.
Begin vanaf een kant die je makkelijk kunt bereiken. Je kunt de lijnen met een potlood op het blad zetten. Zorg dat je de lijnen duidelijk zichtbaar maakt.
Als je een jig gebruikt, hoef je dit niet te doen, maar dan moet je de jig wel perfect uitlijnen.
Stap 2: Maak een jig. De jig is de sleutel tot precisie. Je kunt een jig bouwen van een stuk MDF.
Boor in de jig gaten op de juiste afstand. De diameter van de gaten in de jig moet precies passen om de boor die je gebruikt.
Als je een 50 mm boor gebruikt, moet het gat in de jig ook 50 mm zijn.
Je kunt de jig op de MFT/3 leggen en vastklemmen. De jig zorgt ervoor dat de boor niet verschuift. Dit is vooral belangrijk bij het boren van de 50 mm gaten, omdat die groter zijn en de boor meer ruimte heeft om te bewegen. Gebruik voor een haarscherp resultaat altijd een goed afgestelde Festool MFT/3 hoekaanslag om afwijkingen te voorkomen.
Stap 3: Boren. Begin met het boren van de gaten. Als je een 50 mm boor gebruikt, boor je in één keer door de plaat. De MFT/3 is ongeveer 18 mm dik.
Een 50 mm boor heeft een lengte van ongeveer 60 mm, dus dat is voldoende.
Boor recht omhoog omlaag. Druk niet te hard; laat de boor zijn werk doen.
Als je een 20 mm boor gebruikt om bestaande gaten op te schonen, boor dan voorzichtig om de randen weer scherp te maken. Gebruik een boorhamer op de laagste stand om te voorkomen dat je het blad beschadigt. Stap 4: Controleer en werk af.
Nadat alle gaten geboord zijn, maak je het blad schoon. Verwijder eventuele bramen met een scherp mes of een schuurblok.
Controleer of de gaten waterpas en loodrecht zijn geboord. Je kunt een 50 mm klemstang in de nieuwe gaten steken om te controleren of ze perfect passen. Als er oneffenheden zijn, schuur ze dan licht weg. Het resultaat is een perfect nieuw gatenpatroon dat naadloos aansluit op je professionele gereedschap.
Verschillende opties en prijsindicaties
Je hebt verschillende manieren om een nieuw gatenpatroon te realiseren. De goedkoopste optie is om het helemaal zelf te maken met een zelfgebouwde jig.
De kosten hiervoor zijn minimaal: een stuk MDF (€10), een 50 mm boor (€40) en wat tijd. Dit is de meest flexibele optie, maar vereist wel de meeste nauwkeurigheid. Er zijn ook kant-en-klare jigs te koop.
De ProGuide is een bekend merk. De ProGuide jig voor het boren van gatenpatronen kost ongeveer €80 - €120, afhankelijk van de grootte en de accessoires.
Deze jigs zijn vaak gemaakt van aluminium en zijn extreem duurzaam en precies.
Ze zijn een eenmalige investering die je veel tijd en moeite bespaart. Als je van plan bent om vaker dit soort aanpassingen te doen, is een dergelijke jig een slimme aankoop. Een andere optie is om je MFT/3 te laten voorzien van een nieuw gatenpatroon door een gespecialiseerd bedrijf. Dit is de duurste optie, maar je bent verzekerd van een perfect resultaat.
De kosten hiervoor liggen tussen de €150 en €250, inclusief het boren van de gaten. Dit is een optie voor de professional die geen tijd heeft om het zelf te doen, maar wel de voordelen van een custom patroon wil.
Als je kiest voor een 32 mm systeemgatenpatroon (bijvoorbeeld voor de Systainer kasten), dan zijn de kosten vergelijkbaar. De boren zijn iets duurder (een 32 mm hardmetaan boor kost rond de €30 - €50), maar de principes zijn hetzelfde. De keuze voor 50 mm of 32 mm hangt af van de klemmen en accessoires die je gebruikt. De 50 mm is vaak de beste keuze voor de MFT/3 vanwege de compatibiliteit met de grotere klemmen.
Praktische tips voor een perfect resultaat
- Gebruik een boorhamer met precisie-instelling: Zorg dat je boorhamer stabiel is en een lage toerentelling heeft om te voorkomen dat het hout verbrandt of de boor wegschiet.
- Zet je jig of mal goed vast: Gebruik minimaal twee klemmen om je jig te fixeren. Een verschuivende jig betekent mislukte gaten.
- Boor in stappen: Boor eerst een klein gat (3 mm) om de positie vast te leggen, en boor daarna op met de 50 mm boor. Dit voorkomt dat de boor wegschiet.
- Werk met een stofzuiger: De MFT/3 is een stoffige bedoening. Zorg dat je een stofzuiger aansluit om het zicht te houden en je werkplek schoon te houden.
- Test op een reststuk: Voordat je op je MFT/3 boort, oefen eerst op een stuk MDF of multiplex van dezelfde dikte. Zo voel je hoe de boor reageert.
- Denk aan de veiligheid: Draag altijd een veiligheidsbril. De MFT/3 is zwaar, maar je wilt niet dat er een spaan in je oog springt.
- Hou rekening met de rand: Boren te dicht bij de rand van de MFT/3 kan leiden tot splijten. Houd minimaal 30 mm afstand tot de rand.
Met deze stappen en tips ben je in staat om je MFT/3 te upgraden naar een nog krachtigere werkplek. Het zelf maken van een gatenpatroon is een investering in je vaardigheden en je gereedschap. Je zult merken dat je meer mogelijkheden hebt en sneller kunt werken met je aangepaste MFT/3 in vergelijking met alternatieven.
Dus pak je boormachine, bouw die jig en ga aan de slag.
Je zult er geen spijt van krijgen.